Vier acteurs. Een stuk van Ibsen. Geen regisseur. tg STAN werkt het best alleen.


Een in veel opzichten traditionele Nora, in een voorstelling die toch clichés uit de weg gaat en charmant is in haar helderheid.

Een zuivere, eenvoudige, klassieke Ibsen

tg STAN is een Belgisch gezelschap dat het theater gebruikt als een instrument voor maatschappelijke analyse en kritiek. Ze zijn modern, maar behandelen klassieke teksten respectvol. En ze maken zeker geen regisseurstheater, want ze werken zonder regisseur. tg STAN brengt acteurstheater dat zich vooral focust op het werk van de acteur. Op hun best zijn ze fantastisch – en dat zijn ze met een indrukwekkende regelmaat.

Materialisme als kader
Hun versie van Het Poppenhuis , hier Nora , begint met een ongelooflijk opgewekte vrouw die tegen het publiek babbelt over de mooie, met leder beklede dieren die ze net gekocht heeft samen met haar man. Ze zijn heel duur, maar heel mooi, legt ze lieftallig uit. Ze gedraagt zich als een echt leeuwerikje tot haar man haar op het toneel roept. Ze gehoorzaamt met plezier – dat spreekt vanzelf.
De verwijzing naar het consumentisme is dus een feit; er volgt er nog een wanneer ze amandelkoekjes eten (die kosten 30 Noorse kronen per koekje – heel duur, maar heel lekker, zeggen ze tegen het publiek).
Maar dit is enkel een kader, een prisma waardoor we hun Poppenhuis kunnen bekijken. De voorstelling zelf is bijna onthutsend traditioneel; ze legt de nadruk op de tekst en op de acteurs.
Het is prachtig te zien hoe precies de vier spelers acteren: Nora is koket, speels, zorgeloos; de donkere kant van het personage wordt niet uitgespeeld tot de intrige hem aan het licht brengt. Mevrouw Linde wordt uitgebeeld als Nora's tegenpool; ze is nuchter en sober, terwijl het leeuwerikje wil tierelieren tot haar hele omgeving gelukkig is.

Lichtheid
Wat bevrijdend werkt in hun keuzes is het feit dat de acteurs te veel subtekst spelen om hun rollen echt te verankeren. Ze menen wat ze zeggen en ze staan emotioneel in het leven zoals ze dat tonen.
Dit leidt tot een aantal bruuske wendingen en radicale ommezwaaien van de personages in de loop van het stuk, maar het maakt het spel licht, in tegenstelling tot de zwaarte die we vaak zien in conventionele ensceneringen van Ibsen. De scène waarin de liefde tussen Krogstad en mevrouw Linde opnieuw opflakkert, benut het lichamelijk ongemak dat vaak gepaard gaat met hevige gevoelens, terwijl Nora's haast onverdraaglijk egocentrisme in de eerste scènes de uiteindelijke confrontatie met Torvald enkel nog sterker maakt.

Klassieke verrassing
Het resultaat is alternatief theater dat het publiek voortdurend verrast met de klassieke procedés die het gebruikt. Op het toneel zien we personages in wie we kunnen geloven en die ons tegelijkertijd verrassen, boeien en verbazen. Het gastgezelschap brengt theater waarin de acteurs de bovenhand hebben – en ze lijken ervan te genieten. Want niet het leeuwerikje van een regisseur moeten zijn, moet toch een heerlijk gevoel geven.

Andreas Wiese, Dagbladet (NO), 27 augustus 2012

Nederlands