Stan diagnosticeert eenzaten van Arthur Schnitzler

In De eenzame weg woelt Arthur Schnitzler (1862-1931) even ongegeneerd in de menselijke ziel als zijn geestesgenoot Sigmund Freud. Ook bij hem hebben de theaterteksten een erotische onderstroom. Dat de Antwerpse toneelgroep Stan dit herfstig familiedrama van de literair begaafde arts uit Wenen op het repertoire zet, is veelbetekenend.

De frustraties en het falende gedrag van de personages leveren ook een eeuw nadat ze werden neergepend verbale hoogstandjes op. Frank Vercruyssen, Damiaan de Schrijver en Jolente de Keersmaeker vermaken zich kostelijk met het woordenspel. En hetzelfde geldt voor Natali Broods, Tine Embrechts en Stijn Van Opstal, die de vaste kern van het gezelschap vervoegen. Hoewel ze zich in de scherpzinnige analyses van de Weense auteur kunnen vinden, zullen ze nooit de strenge moralist uithangen, maar ontspoorde en vermolmde maatschappelijke instituten met een ironische blik diagnosticeren. Het stuk speelt zich af rond de eeuwwisseling. De schilder Julian Fichner ontmoet na vele jaren zijn vroegere geliefde Gabriele, die haar einde voelt naderen. Ze onthult tot zijn verbijstering pas dan dat hij de vader is van haar volwassen zoon Felix. Maar die wil geen andere ouder aanvaarden, ook al maakt Julian aanstalten om zijn vaderrol op te nemen. De jongen kiest voor de academicus Wegrat, waarmee zijn moeder is getrouwd en die hij altijd als zijn echte vader heeft aanzien.

De vrouw heeft anderzijds geen vat op haar dochter Johanna. Ze hoopte een huwelijk met een jonge arts te kunnen arrangeren, maar de jongedame heeft haar hart verpand aan een familievriend die ze sinds haar kindertijd kent. Maar deze man heeft niet lang meer te leven. Uiteindelijk pleegt Johanna zelfmoord zodat ze ten minste in de dood met hem is verenigd. De schilder en de academicus blijven eenzaam achter. Hoewel iedereen beklagenswaardig is, ontaardt het verhaal niet in een 'tranentrekker'.

De naam Stan zinspeelde aanvankelijk op het feit dat de vier stichtende leden samen aan het Antwerpse conservatorium hun theaterstudies hadden voltooid. Van meet af aan ageerden ze tegen de heersende modes in het culturele circuit. Stan spiegelde zich liever aan Maatschappij Discordia. Met dit onconventionele ensemble uit Amsterdam werden jarenlang, onder de hoede van het Leuvense STUK en het Kaaitheater, vruchtbare samenwerkingsprojecten opgezet. De afkorting kreeg ondertussen een andere invulling: 'Stop Thinking About Names'. Om hun authenticiteit te vrijwaren, weigeren de acteurs zich te onderwerpen aan een regisseur. De inbreng van elke speler telt. In Frankrijk is de groep omstreden sinds ze in Poquelin Molière van zijn voetstuk hebben gehaald. Maar op het Festival d'Automne zijn ze een vaste waarde. Twee jaar geleden waren ze present met vijf producties. Voor hun versie van De eenzame weg ontwierp de vaste scenograaf Thomas Walgrave een affiche waarop een naakte denker met gekruiste benen figureert.


De Huisarts, Ludo Dosogne, 26 april 2007