JDX - a public enemy

Theater Tg STAN **** 9/4, Brakke Grond, Amsterdam. Nog te zien: 9 en 10/5, Toneelschuur Haarlem. stan.be

Vlaams Toneelspelersgezelschap STAN bestaat 25 jaar en trakteert op een voorstelling. Een lekkere gouwe ouwe uit 1993. Bescheiden, als je het vergelijkt met hun 20ste verjaardag: toen was het twee dagen feest, met optredens van de vrienden van het Antwerpse collectief, en dat bleken er heel wat. Maar met JDX - a public enemy zijn we als publiek ook niet slecht af, integendeel.
Een Ibsen uit 1882, veelal als Een vijand van het volk vertaald, die toevalligerwijs pakweg een week geleden als Volksvijand bij het Noord Nederlands Toneel in première ging in regie van de Vlaamse Sarah Moeremans. Zo bont als die was aangekleed, zo sober is deze. JDX - a public enemy is vintage STAN.

 Jolente De Keersmaeker, Sara De Roo, Frank Vercruyssen en Damiaan De Schrijver hebben een vloer, een paar tafels en strakke pakken. Ze blijven allemaal op toneel, spelen meerdere rollen - behalve Vercruyssen als de vijand van het volk; de arts die de klok wil luiden over misstanden aangaande de als gezond geafficheerde baden in het stadje waar hij woont. Zelfs zijn vrouw probeert hem daarvan te weerhouden, maar hij zet door.

 STAN doet wat het vaak zo goed doet: veel nadruk op de tekst. Door steeds weer een twist in het spel, precies de goede focus en dan opeens een grap, het optrekken van een wenkbrauw, een stembuiging, een wegwerpgebaar, een wanhoopskreet, krijg je zo'n heerlijk glasheldere voorstelling die tegelijk allerlei herkenbare, menselijke grillen en grollen in zich draagt. In Amsterdam werd de groep terzijde gestaan door Annette Kouwenhoven (Discordia) als 'souffleur', die ook de talloze regie-aanwijzingen voorlas en met wie de acteurs soms ook even een paar woorden wisselden. Erg geestig.

Karin Veraart, De Volkskrant, 18 april 2014

Nederlands