Parijs is verrukt over de Vlamingen van tg STAN. Ze zijn beroemd in Frankrijk, maar hebben nog nooit in het Franstalige gedeelte van België gespeeld. In januari zijn ze te zien in het Théâtre National. Niet te missen.

We weten onderhand dat de Vlaamse podiumkunsten populair zijn in Frankrijk. Jan Lauwers behaalde een enorm succes met La Chambre d'Isabella. Jan Fabre en Anna Teresa De Keersmaeker zijn sinds twintig jaar vaste gasten in het Théâtre de la Ville. De vrolijke beeldenstormers van tg STAN laten zich niet kennen en trekken ook al een aantal jaren rond in Frankrijk. Maar merkwaardig genoeg heeft het Franstalige gedeelte van België hen nog nooit kunnen ontdekken. Daar komt in januari verandering in met een retrospectief van vier van hun stukken die ze in het Frans zullen spelen, zowel in de KVS als in het Théâtre National, waar ze hun meest recente creatie in het Frans brengen, My Dinner with André. Wij zijn naar dit laatste stuk gaan kijken in Parijs, in het kader van een tg STAN-retrospectief in het Théâtre de la Bastille tijdens het Festival d'Automne. De Franse versie van My Dinner werd met loftuitingen overladen in de Franse pers: “De meest stimulerende voorstelling die deze herfst in het theater te zien is”, schrijft Fabienne Darge in Le Monde. “Puur genot, dat tegelijkertijd bevestigt dat de Vlamingen van Tg STAN een van de meest boeiende en vindingrijke gezelschappen van het ogenblik zijn.”

Vrolijk en tevreden

Wij zagen de voorstelling in het Théâtre de l'Agora in Evry, op een vijftigtal kilometer van Parijs, midden in de ‘moeilijke’ voorsteden waar er in de herfst rellen waren. Dit is een heel speciaal theater: het zet de creatiefste gezelschappen en de actueelste choreografen op het programma in deze zogenaamd ‘lastige’ buurt, waar ze spelen voor volle zalen omdat de prijs van een kaartje er bewust tot 4 euro beperkt wordt. Een echt voorbeeld dus, dat bewijst dat het hedendaagse theater een belangrijke rol kan spelen in de sociale integratie. Die avond, ondanks de treinstaking, zat de zaal vol; de toeschouwers zijn niet alleen tot het einde van deze lange voorstelling van 3u30 zonder pauze gebleven, ondanks de krampen in de benen, maar ze zijn er vrolijk en tevreden buitengestapt. We moeten het toegeven: deze My Dinner is een heerlijke lekkernij. Nochtans is de intrige mager. Twee vrienden uit de theaterwereld – André is een beroemde regisseur, Wallace een berooide theaterauteur – dineren 's samen in een goed restaurant. Ze blijven er 3u30 zitten praten over het theater, over Grotowski, over het onvermogen om iets te scheppen, over de crisis in het theater, met fascinerende dubbele bodems die hen niet beletten het ook te hebben over de heilzame werking van een elektrisch deken, over hun verwachtingen, hun teleurstellingen, hun dromen en over vriendschap.

Ganzenlever

Het stuk ging in de jaren '70 in première, met André Gregory en Wallace Shawn elk in hun eigen rol. Louis Malle maakte er in 1983 een film van. Nu hernemen twee geweldige Vlaamse acteurs het stuk. De eerste is Damiaan De Schrijver, een van de vaste waarden van tg STAN, een kleurrijk personage dat aan Rabelais doet denken. Tegenover hem zit Peter Van den Eede van het Vlaamse gezelschap De Koe, voor de gelegenheid uitgenodigd door tg STAN; hij is slank, spraakzaam, meer bedreven in droge humor. Elke avond dineren ze echt op het toneel; achter hen is een heuse keuken ingericht waar men een feestmaal voor hen bereidt. De kok wisselt elke avond, maar toen wij er waren, kregen ze aperitiefhapjes opgediend, verrukkelijke ganzenlever, wild, zoete lekkernijen, topwijnen uit de Bourgogne en, om de maaltijd af te ronden, havannasigaren. Genoeg om huiduitslag te bezorgen aan de toeschouwers die verzuimd hadden voor de voorstelling te eten.

Het is het spel van deze twee acteurs dat het stuk zo innemend en grappig maakt, en dat erin slaagt de intelligente en subtiele tekst tot zijn recht te laten komen. De twee Vlaamse acteurs, die met de Nederlandstalige versie van My Dinner de prijs voor de beste voorstelling van het jaar [Vlaams-Nederlandse Theaterprijs – NVDV] wegkaapten, hebben deze Franstalige versie moeten aanleren. Peter Van den Eede vertelt dat hij drieënhalve maand nodig had vooraleer hij de tekst kende. Nu beheersen ze hem voldoende om de indruk te wekken dat ze een echt gesprek voeren, om zelfs af en toe te improviseren of om een stap terug te zetten en gemene zaak te maken met het publiek door het tot getuige te nemen als de ander te spraakzaam is of te veel eet. Of om een toeschouwer die te rumoerig is of aanstalten maakt om de zaal te verlaten tot de orde te roepen. Zoals altijd bij tg STAN (STAN betekent ‘Stop thinking about names’), is er die vrijheid in de manier van spelen, dat gevoel voor humor dat hen eerder al in staat stelde om de werken van grote klassieke auteurs zoals Molière, Racine, Goethe of Diderot opnieuw boven te halen. Een groots moment van genieten in het theater, te ontdekken in het Théâtre National in januari.

La Libre Belgique, Guy Duplat, 29 november 2005