Hoe de klokkenluider stilaan de vijand wordt

theaterJDX - a public enemyDoor STAN Gezien 9/4 Waar De Brakke Grond Te zien t/m 12/4, aldaar****

"Wat het publiek nodig heeft, is oude, gevestigde ideeën." Je zou bijna denken dat STAN haar meest reactionaire personage serieus neemt: om haar 25-jarige bestaan te vieren herneemt de Vlaamse toneelgroep een 21 jaar oude voorstelling. JDX - a public enemy is Vijand van het volk van Henrik Ibsen, dat de vier toneelspelers Jolente De Keersmaeker, Sara De Roo, Damiaan De Schrijver en Frank Vercruyssen, aangevuld met Annette Kouwenhoven als half meespelende souffleur, virtuoos, razendsnel en kraakhelder spelen.Vijand van het volk gaat over een dokter die ontdekt dat de geneeskrachtige baden van de stad vervuild zijn. Aanvankelijk prijst de stad hem voor het afwenden van groot onheil, maar de burgemeester, tevens de broer van de dokter wijst op de enorme kosten die reparatie met zich mee zou brengen en op de mogelijke reputatieschade voor de stad. Langzaam keert de publieke opinie zich tegen de klokkenluider en wordt hij een vijand van het volk.STAN speelt de vele rollen met vier acteurs, zonder attributen, met alleen een poel licht op de plaats van handeling. Razend knap is hoe de spelers met minieme details ieder personage een eigen accent geven, zonder de losse, aan Discordia en 't Barre Land verwante stijl te doorbreken. Daarbij zijn deze spelers zó goed op elkaar ingespeeld dat de hele voorstelling wordt opgetild in een prachtige lichtheid.Geestig is het ook heel vaak, met De Schrijvers burgemeester als geniale clown. Tegenover hem staat de uiterst serieuze Vercruyssen als de vasthoudende dokter. Ik weet niet waar JDX - a public enemy twintig jaar geleden over ging, maar nu herken je moeiteloos de parallellen met Assange of Snowden. Dat is de kracht van repertoire: de oude, gevestigde ideeën blijven altijd actueel.

Simon Van den Berg, Het Parool, 10 april 2014

Nederlands