the tangible

Mocht the tangible van tg STAN geen danstheater maar een tv-reportage zijn, dan zou de camera langzaam en dicht over de details van een gebombardeerd huis glijden, ergens in het Midden-Oosten. Niet de boze of kermende eigenaars uit het journaal kwamen in beeld, maar snippers briefpapier, een gebroken nachtlamp, het stof over alles heen. Kortom, de dode voorwerpen die getuigen van een heel leven.
Oorlog zou in die reportage niet voorkomen als een bloedig of dramatisch conflict. Wel als de verstoorde vertrouwdheid van een directe leefomgeving, met al zijn tastbare details. Als een stille scheur door een hele cultuur.

Alleen is the tangible wel degelijk theater en dans. Daarom handelt de productie van Frank Vercruyssen, met drie dansers uit Parts en diverse Arabische collega-kunstenaars, vooral in verbeelding en verwrongen tijd. Ze schetst wat van die objecten en details rest in de immateriële fantasie. Door die beelden uit te spreken op scène, komen ze weer tot leven.

Concreet bouwt the tangible op de correspondentie tussen twee geliefden. De vrouw, Aida, leeft onder een voelbare oorlogsdreiging, de man zit als politiek gevangene in de cel. Haar brieven aan hem lijken banaal in hun concrete beschrijvingen: zo barstte ze op een dag opeens in tranen uit bij het lijmen van een kapotte stoel. 'Het zijn de kleine dingen die ons bang maken. De immense zaken, die kunnen doden, maken ons moedig.' Het is maar een van haar prachtig serene beschouwingen, opgepikt uit John Bergers roman "From A to X".
De antwoorden van haar gevangen vriend vonden Vercruyssen en co bij vier Arabische auteurs. Ze zijn poëtisch, vaak abstract, maar allemaal zoeken ze houvast voor een bestaan zonder vaste grond. Zelden is de Palestijnse kwestie zo sterk gesuggereerd zonder benoemd te worden.

The tangible worstelt met die grens tussen tastbaarheid en abstractie. De choreografieën en nachtelijke videobeelden die naast de uitgesproken brieven de lege scène vullen, zijn moeilijk thuis te brengen. Erg vrij werken ze met onzichtbare muren, beperkende grenzen, richtingloze structuren. Net daarin vertellen ook zij het verhaal van leven onder oorlog. Elke samenhang is uiteengeslagen.

In Parijs, waar the tangible twee weken speelde op het Festival d'Automne, konden ze daar niet mee lachen. STAN, dat was toch een en al heldere vrolijkheid? En inderdaad, dit is veel bedrukter, veel conceptueler. Maar het gevoel waarmee je de zaal verlaat, is een zwijgende en geraakte verlatenheid. De andere kant van oorlog.

De Standaard, Wouter Hillaert, 16 december 2010

Nederlands