Een voorstelling die in realisme dichtklapt”

Het Belgische theatergezelschap tg STAN programmeerde de wereldpremière van haar multidisciplinaire voorstelling the tangible in BIT Teatergarasjen. Het vertrekpunt is een streek waar de makers heen reisden en die men ‘de vruchtbare halvemaan’ noemt; ze beslaat ruwweg Egypte, Israël, Palestina, Libanon en delen van Turkije, Syrië, Jordanië, Irak, Koeweit en Iran.

De historische betekenis van deze regio is groot, ook – en niet het geringst – om de conflicten die er woeden. Daarom lijkt het toepasselijk dat de geografische en politieke elementen niet al te uitgesproken aanwezig zijn, maar eerder als een ruimer kader dienen waarvan men zich bewust is – zowel het publiek als de spelers. De teksten worden verteld als alledaagse verhalen die zinspelen op vernieling, maar evenzeer rond universele existentiële en filosofische vragen draaien. De drie danseressen bewegen in een breed expressief spectrum dat gaat van vastberadenheid tot wanhoop. De geprojecteerde foto's van gebouwen worden kunst. Tekst, muziek, dans en fotografie vertellen elk zowel hun eigen verhaal als gemeenschappelijke verhalen, en het wordt aan ons overgelaten de stukken in elkaar te passen binnen het eerder vermelde ruimere kader.

Maar dan gebeurt er iets vreemds: alle uitdrukkingsvormen worden explicieter. Er wordt in de tekst en de beelden duidelijk over oorlog gesproken, over tanks in de straten, wapens en raketten, en de dagelijkse angst. Zelfs de klankband en de muziek roepen oorlogsgeluiden op. De tekst is niet langer poëtisch, maar wordt prozaïsch. De spanning en de ruimte tussen de verschillende elementen is weg; met andere woorden: de ruimte voor interpretatie verdwijnt. Er wordt ons opgedragen aangegrepen te zijn door wat er gebeurt.

Na deze ommezwaai naar het expliciete stijgt de temperatuur. De danseressen voeren hun motieven intenser uit, maar de voorstelling is ontspoord. Ik geraak niet opnieuw geboeid, en de rest is enkel nog een langdurig rondspringen rond iets waarvan ik begrijp dat het een bepaalde geladenheid moet uitdrukken.

Willen actueel zijn in de podiumkunsten is bewonderenswaardig. Maar ik hield er meer van toen het tijdloos en open was; dat maakt het niet minder actueel.

Bergens tidende, Ingvild Braein, 8 april 2010

Nederlands