• info
  • credits
  • speellijst
  • beelden
  • pers
Voorstellingsdata in het verleden weergeven

archief

Geen speeldata
di 1 april 2003
première engelse versie
Stockholm
Kulturhuset / Perfect Performance Festival

+46 8 50620200
website
wo 2 april 2003 Stockholm
Kulturhuset / Perfect Performance Festival

+46 8 50620200
website
di 8 april 2003 Bergen
BIT Teatergarasjen

+47 815 33133
website
wo 9 april 2003 Bergen
BIT Teatergarasjen

+47 815 33133
website
di 10 juni 2003 Wenen
Wiener Festwochen / MuseumsQuartier Halle G

+43 1 5892211
website
wo 11 juni 2003 Wenen
Wiener Festwochen / MuseumsQuartier Halle G

+43 1 5892211
website
do 12 juni 2003 Wenen
Wiener Festwochen / MuseumsQuartier Halle G

+43 1 5892211
website
vr 13 juni 2003 Wenen
Wiener Festwochen / MuseumsQuartier Halle G

+43 1 5892211
website
do 20 mei 2004 Berlijn
Hebbel am Ufer / Marx' Gespenster

+49 30 25900427
website
vr 21 mei 2004 Berlijn
Hebbel am Ufer / Marx' Gespenster

+49 30 25900427
website
za 22 mei 2004 Berlijn
Hebbel am Ufer / Marx' Gespenster

+49 30 25900427
website
di 13 november 2007
20.00
Caïro
Gomhouria Theatre

website

zo 18 november 2007
20.30
Damascus
Dar Al-Assad for Culture and Arts

website

vr 26 september 2008
20.00
Zagreb
Zagreb Theatre Festival

+385 1 4872554
website
za 27 september 2008
20.00
Zagreb
Zagreb Theatre Festival

+385 1 4872554
website
De Grote Verhalen zijn verhalen die je al kent en steeds opnieuw wil horen. Waarbij je overal kunt binnenvallen, waar je behaaglijk in kunt wonen. Ze bedriegen je niet met spanning en kunstige ontknopingen. Ze verrassen je niet met iets onverwachts. Ze zijn je vertrouwd als het huis waarin je woont. Of als de huidgeur van je geliefde. Je weet hoe ze aflopen en toch luister je alsof dat niet zo is. Bij de Grote Verhalen weet je al wie er blijft leven, wie er doodgaat, wie er de liefde vindt en wie niet. En toch wil je het opnieuw weten.

uit De God van Kleine Dingen van Arundhathi Roy, Prometheus,1999

Antigone die de goden tart, de dood trotseert, de gevestigde orde in vraag stelt? Of Antigone die de spelregels van de maatschappij afwijst, die neen zegt tegen elke toegeving in naam van het leven? Cocteau/Anouilh, 1922/1944, twee verschillende versies van de mythe. De ene is kort, gebald, geschoeid op de heroïsche leest van de antieke tragedie; de andere is menselijker, er spreekt ontgoocheling uit en ook een vertwijfeld existentialisme.
In Les Antigones/2 Antigone confronteert tg STAN beide versies: de mogelijkheden die er in een tekst schuilen, de toevallige aspecten van een keuze en de manier waarop de geschiedenis de mens misleidt.

De creatie van Les Antigones in Toulouse is één van die STANproducties die in een ander land, in een andere taal worden gecreëerd. In Bergen maakte Tg STAN The Answering Machine (Finn Iunker), in Oakland One 2 Life (gebaseerd op tekstmateriaal rond Jackson), in Lissabon Point Blank (Anton Tsjechov). Die producties waren alledrie Engelstalig. Samen met Théâtre Garonne gaat tg STAN met Les Antigones voor het eerst zo’n avontuur aan in het Frans.

De Mythe

Antigone betekent in het Grieks ‘contre la progéniture’, Ismène is de naam van een van de twee rivieren in Thebe, Créon betekent letterlijk ‘heerser’, de naam Hémon refereert naar ‘Haima’, bloed, en de naam van Eurydice (‘wide in her judgment’) is een titel van de Koningin van de Doden.
*
Volgens de overlevering zijn er verschillende plaatsen waar een toegang tot de onderwereld is.  Een bevindt zich in de buurt van Athene, een andere is bij Taenarum, aan de zuidkust van de Peloponnesos.
*
De wil van de goden kan zich laten aflezen uit de wijze waarop het geofferde vlam vat, maar ook uit de vlucht van vogels, het ruisen van de bladeren van een heilige boom, of het bestuderen van ingewanden van offerdieren.  Soms gaat het daarbij om het waarnemen van gegevens, soms om het interpreteren van waarnemingen.
*
De dochters van Kadmos, de stichter van Thebe, waren de mooiste meisjes van de stad.  Hun grootmoeder was dan ook Aphrodite.  Zeus was bijzonder bekoord door Semele en hij maakte haar tot zijn geliefde in het paleis van Thebe.  Zijn verschijnen en verdwijnen waren zo mysterieus dat Semele een godheid in hem vermoedde.  Op haar herhaalde vragen bekende hij Zeus te zijn.  Om zeker te weten dat Zeus de waarheid sprak - ze was ondertussen zwanger van hem geworden - wilde ze hem vragen in zijn ware gedaante tot haar te komen.  Op een nacht vroeg ze hem of hij een wens van haar wilde vervullen.  Zeus beloofde het zonder aarzelen.  Hij zwoer het zelfs bij de onderwereldrivier de Styx, de meest bindende eed die de goden konden zweren.  Toen kwam Semele’s wens : ‘Verschijn voor mij in uw ware goddelijke gedaante’.  Zeus smeekte haar iets anders te vragen, dit was te gevaarlijk, maar Semele bleef aandringen.  Bedroefd ging Zeus weg, want hij wist wat haar te wachten stond.  In zijn volle glorie als oppergod kwam hij terug : met regenwolken, donder en bliksem.  Op het ogenblik dat hij voor Semele verscheen, verbrandde zijn gloed haar en baarde ze haar onvoldragen kind.  Maar aan de houten zuilen van het vertrek ontsproten klimopranken die het kind tegen de hitte beschermden.  Zeus nam het tot zich en naaide het in zijn dij met Semele’s gouden spelden.  Daar groeide het kind verder totdat de tijd van zijn geboorte was gekomen.  De goddelijke krachten van zijn vader had hij overgenomen, en, al was zijn moeder een sterfelijke vrouw geweest, hij was een god : Dionysos.
*
Danae de enige dochter van koning Akrisios van Argos, een van de oudste stadstaten op de Peloponnesos, werd door haar vader opgesloten in een bronzen toren (in een andere versie in een onderaardse bronzen kerker) omdat hem was voorspeld dat hij door zijn kleinzoon gedood zou worden.  Akrisios’ hoop op deze wijze te voorkomen dat Danae kinderen ter wereld zou brengen, werd echter verijdeld : Zeus werd geroerd door haar verdriet en schoonheid en, in de gestalte van een gouden regen drong hij door tot de kerker en verwekte een zoon : Perseus.  Akrisios, razend omdat hij zich bedrogen voelde en weer bezeten door zijn oude angst, liet zijn dochter met haar zoontje in een kist zetten en in zee werpen.  Zij dobberden, door Zeus beschermd, veilig voort tot ze aanspoelden op het kleine eiland Seriphos waar koning Polydektes hen gastvrij opnam.  Vele jaren later keerde Perseus, na zijn avonturen met Medoesa en Andromeda, terug naar Argos.  Zijn grootvader was eerst dodelijk verschrikt, maar werd tenslotte geheel gerustgesteld door Perseus’ ontwapenend optreden.  Later doodde Perseus zijn grootvader onopzettelijk door een onhandige discusworp.
*
Ergens op het einde van de jaren zestig kozen de gedetineerden van de beruchte Zuid Afrikaanse Robbeneiland-gevangenis ‘Antigone’ uit om als kerstvoorstelling op te voeren.  Het stuk kreeg, in het licht van de Zuid-Afrikaanse anti-apartheid strijd, een bijzondere betekenis.  De gevangene die zich aanbood om Créon te spelen, heette Nelson Rolihlala Mandela.
*
In de Olympische godenfamilie is Aphrodite, de godin van de liefde, de dochter van Zeus en de echtgenote van Hephaistos.  Zij had ook relaties met ander goden en met sterfelijken.  Met Ares, zoon van Zeus en Hera, heeft ze een zoon.  Ze besloten hem Eros te noemen.
*
Hades is de god van de onderwereld, de zoon van Kronos.  Daarnaast is hij ook meester over de schatten die de aarde herbergt, speciaal edele metalen.  Daarom werd hij ook Ploeton (afleiding van het Griekse ploetos, rijkdom) genoemd.
*
Tirésias, de oude, blinde ziener van Thebe, werd, omdat hij de godin Athene ooit had zien baden, met blindheid geslagen, maar als compensatie kreeg hij de zienersgave.  Volgens een ander verhaal had Tirésias als scheidsrechter in een ruzie tussen Zeus en Héra over seksueel genot de zijde van Zeus gekozen, waarna Hera hem strafte met blindheid.  Zeus compenseerde het met een lang leven en de zienersgave.  Uiteindelijk stierf hij van vermoeidheid.

Wie doet het STAN na: het Franse theaterpubliek een van de klassiekers uit 'hun' nationale repertoire anders leren appreciëren, en daarbij en passant een vergeten versie van hetzelfde stuk - Antigone - introduceren? Les Antigones , een STAN-productie gemaakt in Toulouse, combineert het Antigone-verhaal in de bijna onbekende versie van Jean Cocteau met de platgespeelde versie van Jean Anouilh. Goed voor ruim twee uur eenvoudig maar verrukkelijk theater.
Spelen als STAN in Frankrijk , De Morgen, Steven Heene, 26/05/01

Les Antigones is een typische STAN-productie, eentje om van te snoepen. Het collectieve werkproces en het less is more -principe van STAN wierp opnieuw zijn vruchten af. Het spel, de tekstbehandeling en de scenografie zijn tot hun essentie teruggebracht, zonder daarom aan esthetische anorexia te lijden. De dramaturgische lezing is helder als pompwater.
Tijdens de voorstelling blijkt hoe suggestief dat schijnbaar eenvoudige ontwerp van Thomas Walgrave, de vaste scenograaf en lichtontwerper van STAN, door de verschillende belichtingsvormen kan worden.
Frank Vercruyssen is een ijzige oom Créon, een superieur staaltje van minimaal acteren. Natali Broods volgt hem in haar uitgezuiverde vertolking van de trotse Antigone. Tine Embrechts (o.a. Ismène, de zus van Antigone) en Tiago Rodrigues (o.a. Hémon, de geliefde van Antigone en zoon van Créon) gaan wat minder hardleers en soepeler te werk.
Helder als pompwater , Knack, 13/06/01

Wat is het verschil tussen een verheven en een alledaagse variant van een tragedie? Bij tg STAN is dat heel eenvoudig. De eerste speel je op een tafel, de tweede op de begane grond.
Dat is een briljante ingreep om zonder gehannes met speelstijlen een code te installeren die iedereen kan begrijpen. STAN blijft er perfect zichzelf bij. Recht door zee, en met veel zorg voor hun materiaal, brengen ze een daarom niet minder begeesterende vertelling over handelen volgens het hart. Als intelligentie en humor partners in cultuur worden, hangen er grootse dingen in de lucht.
Deze productie die in mei in Toulouse in première ging, is ondertussen zeer goed ingespeeld, ondanks het Frans. Ze biedt stof tot nadenken over het repertoire, brengt bekende materie toch verrassend en is doordacht tot in de kleinste vezel.
Antigone op tafel , De Standaard, Geert Sels, 15/12/01

Zelden zien we klassieke teksten op deze manier opgevoerd, die de moderne mens treffen zonder de lastige hinder van antieke zinswendingen. Hier hebben natuurlijk de schrijvers Cocteau en Anouilh het ensemble een stuk geholpen met degelijke teksten. En toch, er is een groot verschil tussen een stuk schrijven en er leven aan geven.
De acteurs van tg STAN zijn deel van een toneeltraditie waar het spelen van de rol minder belangrijker is dan de vertolking van de gevoelens en het innerlijke van het personage. Het authentieke karakteriseert deze manier van acteren, en maakt de belevenis levendiger.
Schitterend, levend theater , Bergensavisen, Silje Birgitte Folkedal, 10/04/03

tekst Jean Cocteau / Jean Anouilh
van en met Natali Broods, Jolente De Keersmaeker, Tine Embrechts, Tiago Rodrigues en Frank Vercruyssen

decor en licht Thomas Walgrave
kostuums An D'Huys
met dank aan Laurence d’Hondt

productie tg STAN
coproductie Théâtre Garonne (Toulouse), Festival d’Automne (Parijs) en Théâtre de la Bastille (Parijs)

première 15 mei 2001, Théâtre Garonne, Toulouse (FR)
première Engelstalige versie 1 april 2003, Kulturhuset, Stockholm (S)