Spreken is zwijgen

In 'zien en zien' spreken Hij en Zij met elkaar af. Zij wil hem terugzien. Hij gaat er weer op in. Het zijn de moderne onmogelijke liefdes: niet met, maar ook niet zonder elkaar kunnen. Ze sleuren een gemeenschappelijk verlies mee dat onuitgesproken blijft, slechts geïnsinueerd.

Na Pick-up (1995) en Kanker (1996) brengen Sara De Roo (Tg STAN) en Guy Dermul (Dito'Dito) opnieuw een tekst van Gerardjan Rijnders. Ze laten zich daarbij elke avond begeleiden door een muzikant, van violist Paul De Clerck, klassiek pianist Alain Franco, jazzsaxofonist Eric Morel tot rockgitarist John Parish, bekend van zijn werk voor PJ Harvey en het Belgische Thou. De muzikant fungeert als derde persoon, een Grieks koor-op-zijn-eentje dat de gevoelens en gedachten van de twee personages vertolkt of becommentarieert. 'Zien en zien' begint in mineur met een monologue intérieur van De Roo waarop Dermul een variatie brengt. Daartussen, als derde variant, een intermezzo van De Clerck. Het hart schuurt en de viool doet mee, maar het concept is te 'klassiek' modern en afgezaagd om te kunnen boeien. De Roo en Dermul zijn gescheiden door een streep parketvloer. Het is pas wanneer hij die houten 'brug' oversteekt en haar psychologische ruimte betreedt dat de spanning en emotie opborrelen.

De man en de vrouw hebben moeite om de dialoog aan te gaan precies omdat ze elkaar als met omzwachtelde gekwetste handen grijpen: strelen noch boksen heeft in zo'n geval zin, dus pakken ze elkaar met woorden. Qua thema en sfeer herinnert dit stuk dan ook aan La Musica II van Marguerite Duras. Hoe verder 'zien en zien' evolueert, hoe meer blijkt dat de personages juist in hun zwijgen spreken en hun spreken een stilzwijgen legt over hun verdriet. "De taal wordt gek van ons", omschrijft hij hun onvermogen tot communicatie treffend. "Is dit een gesprek of dna?", bijt zij terug. De helix is Gerardjan Rijnders' open/gesloten schriftuur vol woordspelletjes, onafgemaakte zinnen, vragende blikken: "Weet je nog...?" Het publiek wordt buiten hun wereld gehouden en vult zelf aan met wat was en zou kunnen zijn. 'Zien en zien' ontbloot de semiotiek van stukgelopen relaties. Stikt de voorstelling soms in het ijle, tevens dwingt ze de verbeelding van het publiek om naar lucht te happen.

De Morgen, Liv Laveyne, 18 december 2003

Nederlands