Natali Broods durft los te laten

interview met Natali Broods

'Het is een van de spannendste dingen die ik ooit gedaan heb: alleen mijn eigen adem voelen, de tijd en ruimte die enkel en alleen van mij zijn. Wat heb ik mezelf toch aangedaan?', lacht actrice Natali Broods. Ze staat alleen op de planken in de monoloog Het was zonder twijfel een ongeluk van STAN.

Natali Broods heeft geleerd om stappen te zetten die niet vanzelfsprekend lijken. 'De keren dat ik zo'n stap gezet heb, ben ik er - achteraf gezien - gelukkiger van geworden. En al knal ik met mijn kop tegen de muur: what doesn't kill you, makes you stronger .'

"Zelfs op de toneelschool heb ik nooit alleen gespeeld. Het is dus met angst maar ook met goesting dat ik de première tegemoet zie", zegt Broods. Het is dan ook niet niets: het verhaal achter Het was zonder twijfel een ongeluk , geïnspireerd op het boek Wij doden Stella ( Wir töten Stella , 1958) van de Oostenrijkse schrijfster Marlen Haushofer.

Een vrouw met twee kinderen neemt Stella, de dochter van een vriendin, tijdelijk op in haar gezin en drijft het jonge meisje bewust of onbewust in de armen van haar man. Tot een uitgesproken conflict komt het niet. De vrouw houdt haar oogkleppen op om zichzelf en haar gezin te beschermen. Stella, verward door dat stilzwijgen, werpt zich voor een vrachtwagen.

Lafheid

"Het gaat over lafheid, de zaken hun beloop laten gaan, daaronder gebukt gaan maar weigeren er iets aan te veranderen," zegt Broods. "Het verhaal mag geschreven zijn in de jaren vijftig, toen een vrouw nog weinig mogelijkheden had om uit dat patroon van huisje-tuintje-kindje te breken, maar wat blijft zijn de mentale verbindingen waaruit je je niet zo gemakkelijk kunt losmaken, hoewel de situatie nu misschien anders is. Hoeveel mensen zijn er niet die niet kunnen breken met wat ze eigenlijk ongelukkig maakt? Dat kan liefde, werk of een manier van leven zijn waarvan je denkt dat die samenvalt met jou, hoewel dat helemaal niet zo is en er andere keuzes zijn die je gelukkiger kunnen maken. Het was zonder twijfel een ongeluk laat weinig hoop, daarvan ben ik me bewust, maar dat is net deel van mijn fascinatie om deze monoloog te spelen."

"Ik heb het zelf heel moeilijk met loslaten, maar ik ben gaan beseffen dat niet de leegte die daarop volgt het ergste is maar wel de verlammende angst die je tegenhoudt om de sprong te wagen. De keren dat ik die stap gezet heb, ben ik er - achteraf gezien - gelukkiger van geworden: na relaties die ik heb stopgezet of carrièrekeuzes die ik heb gemaakt. Toen ik de hoofdrol vertolkte in de film S. van Guido Henderickx (Broods acteerdebuut in 1998) was ik net gebuisd in mijn tweede jaar aan het Antwerps conservatorium. Het aandurven om op een filmset te staan, omringd door tal van grote acteurs, terwijl je net ingepeperd is dat je geen goede actrice bent: het haalde in mij een kracht naar boven waarvan ik niet wist dat ik die had. Sindsdien kan ik tegen mezelf zeggen: Natali, onthoud dat loslaten niet zo erg is, vooruit gaan is goed voor je."

Feminisme

Het oeuvre van Marlen Haushofer (1920-1970) wordt tot de feministische literatuur gerekend, maar geraakte in de jaren zeventig in de vergetelheid omdat haar feminisme niet 'mannelijk' genoeg was volgens sommigen. Het zou duren tot de heruitgave, in de jaren tachtig, van haar bekendste boek Die Wand (over een vrouw die door een onzichtbare wand van de wereld is afgescheiden) voor haar werk weer in de belangstelling kwam.

"In Wir töten Stella schrijft Haushofer: 'Stella zal een tijd lang heftig lijden en dan moeten kalmeren, zoals we dat allemaal moeten doen als we verder willen blijven leven.' Ik kan me voorstellen dat feministen zo'n uitspraak meteen naar zich toetrekken, maar voor mij gaat het over vrouwen én mannen. Het in de eerste plaats een menselijk verhaal", zegt Broods.

Het was zonder twijfel een ongeluk is wel het resultaat van een samenwerking tussen vier vrouwen. Samen met haar collega-actrices bij STAN, Sara De Roo en Jolente De Keersmaeker, bewerkte ze de tekst voor het toneel. Danseres Charlotte Vanden Eynde (ook bekend van haar rol in de film Meisje van Dorothée Vanden Berghe) stond in voor de choreografie. "Het wordt geen danstheater", zegt Broods. "Ik vond het wel noodzakelijk om bewegingen in de voorstelling te brengen. Het personage dat ik vertolk, is zo ingehouden dat ik dat harnas wou openbreken. Het geeft lucht en tilt de voorstelling hoger dan de anekdotiek. Met vier vrouwen samenwerken aan een productie creëert wel een specifieke gevoeligheid, maar het is niet dat we met ons vieren op de barricaden staan. Ook acteurs Frank Vercruyssen en Damiaan De Schrijver van STAN zijn komen kijken en hebben raad gegeven. We houden de mannen niet met stokken buiten", lacht Broods.

Liefde

Haar vertolking in S. , haar rol als Martha in Who's afraid of Virginia Woolf van toneelgroep de Koe en nu Het was zonder twijfel een ongeluk : de rode draad is steevast de liefde. "Ik word blijkbaar gedreven tot dat thema", zegt Broods, die ook meeschreef aan het scenario van de kortfilm Zoë , die binnenkort op het filmfestival in Gent in première gaat. "In die film, geregisseerd door Dorothée Vanden Berghe, spelen Frank Vercruyssen en ikzelf de laatste tien minuten van een relatie. De film is ook ononderbroken in tien minuten gefilmd. De liefde fascineert me: de driften in jezelf die je niet volledig kent maar wel inzet tegenover die andere in de relatie en de knetters die dat geeft", lacht Broods.

"Met Het was zonder twijfel een ongeluk wil ik niet zomaar een verhaaltje over een vrouw vertellen. Ik hoop dat de toeschouwer ook iets ziet of voelt van mijn verhaal, van mijn pijn of verdriet dat daarbij aanleunt. Ik laat ook in mijn eigen kaarten kijken. Het is een constant schipperen: er komen uit mijn mond zinnen waarmee ik het flagrant oneens ben en tegelijk kan ik die vrouw begrijpen. De wijze waarop ze de situatie uitlokt is voor mij heel herkenbaar. Het is als achteroverhellen op je stoel. Je weet dat je elk moment kunt vallen maar je doet het toch."

De Morgen, Liv Laveyne, 27 september 2007

Nederlands