«Een ode aan de liefde»

interview met Sara De Roo en Steven Van Watermeulen

Toen Toneelspelersgezelschap STAN eind 1999 zijn tiende verjaardag vierde met 'TussenSTANd' vroegen de vier acteurs van het theatercollectief, Jolente De Keersmaeker, Damiaan De Schrijver, Frank Vercruyssen en Sara De Roo, zich hardop af welke theatermakers er in die tien jaar belangrijk geweest waren voor tg STAN. Voor Sara De Roo was dat onder andere acteur Steven Van Watermeulen.

De Roo: «Tien jaar geleden zijn Steven en ik samen afgestudeerd aan het Antwerpse Conservatorium. Nadien zijn we elk onze eigen weg gegaan en hebben we een aantal jaren geen contact meer gehad. We hebben wel één keer gesprekken gevoerd over een eventuele samenwerking maar die zijn toen vastgelopen op onze eigen defensiemechanismen. Het theater dat we op dat moment maakten, Steven bij Het Zuidelijk Toneel en ik bij STAN, lag ook ver uit mekaar en wellicht waren we nog te onzeker om onze eigenheden te durven loslaten. In de gesprekken naar aanleiding van tien jaar tg STAN, stelde ik me de vraag met welke theatermakers die ik belangrijk vond, ik nog nooit gewerkt had. Steven was één van de mensen die ik toen gecontacteerd heb. Voor 'TussenSTANd' hebben we dan samen een bewerking van Stella van Goethe gemaakt.»

Auteur Oscar van den Boogaard was danig onder de indruk van die voorstelling en vroeg beide acteurs of hij voor hen een theatertekst mocht schrijven. Dat werd Lucia smelt , een verhaal over ex-geliefden die elkaar na een half jaar opnieuw ontmoeten.
De Roo: «Ze zijn allebei in de war. Nog niet in het reine met de beslissingen die ze in het verleden hebben genomen. Het is inderdaad nog maar een keer het verhaal van een man en een vrouw, maar anderzijds heeft het ook iets heel universeel, bijna tot op het vervelende af, omdat het iets is wat iedereen voortdurend meemaakt.»

Steven Van Watermeulen: «Het gaat ook veel verder dan het relaas van die twee mensen. Voor mij gaat Lucia smelt over de grote liefde en alle levens die je niet leidt. Ondanks die twee mensen, of hun individueel verhaal nu uitgewerkt wordt of niet, is het het verhaal van heel veel mannen en vrouwen. Daarom noem ik het een ode aan de liefde.»
De Roo: «Ook in de zin van iemand heel graag zien maar toch niet noodzakelijk je leven met hem of haar delen. Want het wil toch niet zeggen dat omdat je van iemand houdt je sowieso ook een gezin met die persoon moet stichten. Oscar slaagt er in zijn teksten op een soort jongensachtige manier in om dat soort stereotypen te doorbreken, zich niet te conformeren aan sociale normen en verwachtingspatronen. Telkens ik deze tekst lees, denk ik: 'wat een geluk dat iemand dit eindelijk heeft neergeschreven.'»

Lucia smelt is Oscar van den Boogaards eerste theatertekst.
De Roo: «Oscar heeft heel wat materiaal uit zijn columns (die hij o.a. voor de Standaard der Letteren schrijft, nvdr.) gebruikt als opstapje voor onze dialogen.»
Van Watermeulen: «Een theatertekst schrijven vergt toch een heel ander soort mechanisme dan een roman schrijven, en dat had Oscar heel snel door.  Het afgelopen jaar hebben we met z'n drieën ontzettend veel gesprekken gevoerd over wat we wilden vertellen en op welke manier. Film als Scènes uit een huwelijk van Ingmar Bergman en Le mépris van Jean-Luc Godard fungeerden als inspiratiebron. Op een heel organische manier is daaruit de tekst ontstaan. Gek genoeg blijkt die nu heel wat gelijkenissen te vertonen met onze bewerking van Goethe's Stella , maar daar zijn we ons eigenlijk nu pas bewust van geworden.»

De Roo: «Oscars tekst is op een bijna aandoenlijke manier autobiografisch. En net op het moment dat je zijn ziel denkt te kunnen lezen, slaagt hij erin de boel om te gooien, zodat je het gevoel krijgt dat alles verzonnen is. Er zit ook heel wat van autobiografisch materiaal van onszelf in de voorstelling. Zo hebben we heel even gedacht dat de twee personages broer en zus moesten zijn, maar ex-geliefden sluit beter bij onze eigen leefwereld aan.»
Van Watermeulen: «We willen de binnenkant van die twee mensen tonen. Het mechanisme dat daar aan het werk is. We proberen de anekdotiek of situatieschetsen zoveel mogelijk te vermijden. Ik hoop dat Lucia smelt zoals de titel suggereert iets breekbaars en fragiel wordt.»

Lucia smelt is ook de eerste productie waarbij tg STAN met een externe vormgever werkt.
De Roo: «Het gaat om een collectief van drie architecten, de ‘B-architecten’, die momenteel ook de verbouwing van de Beursschouwburg leiden. Hun aandeel in deze voorstelling is eigenlijk bijzonder groot. Ze ontwerpen de kostuums, het licht en het decor. Belangrijk voor ons is dat zij meedenken. In de gesprekken die we met hen voeren, brengen ze soms dingen aan die een grote impact hebben op het productieproces, die consequenties hebben voor ons spel en de opbouw van de voorstelling. Aanvankelijk was ik bang dat we te veel concessies zouden moeten doen, maar het klikte eigenlijk meteen. Het is een verrijking om met mensen uit een totaal andere omgeving te werken.»

Net als het repertoire van tg STAN gekenmerkt wordt door heterogeniteit en een mix van speelstijlen is het bij STAN eerder regelmaat dan uitzondering dat de kernleden voorstellingen maken met acteurs van andere theatergezelschappen.
De Roo: «Ik geloof dat dat de kracht van STAN is. Vertrekkend van eenzelfde filosofie voorstellingen maken waarvan de praktische uitwerking telkens weer heel verschillend is. Op die manier inspireer je elkaar. Het is net omdat we niet altijd alles samen doen, dat we zo lang bij elkaar blijven.»

De Scène, Els Debodt, juni 2001

Nederlands