De echo van een grote pijn

BRUSSEL - Een man en een vrouw ontmoeten elkaar opnieuw na lange tijd. Ze zoeken naar woorden, vallen in herhaling. Elke zin is een onhandige poging tot nabijheid. Elk woord een zachte vernieling. Naast hen speelt een pianist de stilte aan flarden.

De pianist op het podium onderstreept, suggestief en tegelijkertijd schrijnend, de grote stilte die de man en de vrouw bezwaart, het onoverkomelijke gewicht van een moeizaam gedeeld verlies.

Met 'zien en zien' schreef Gerardjan Rijnders voor de acteurs Sara De Roo en Guy Dermul een uiterst uitgepuurde tekstpartituur. Met een minimum aan informatie componeert hij een aaneenschakeling van herhalingen met subtiele betekenisverschuivingen. De tekst van het ene personage wordt door het andere weer opgenomen, voorzichtig gesavoureerd en de stilte in gestuurd.

Uit alles spreekt de echo van een grote pijn, die echter nergens expliciet wordt genoemd of verklaard. Het is een tekst die draait rond datgene wat niet kan worden uitgesproken. Het toont zich alleen in de leemte tussen de moeizaam geformuleerde tekstbrokken door. Het is de muzikant die hun onuitsprekelijke verlangen richting geeft, hun onhandigheid doorbreekt en de taal loutert van haar onbeholpenheid.

In al zijn eenvoud is 'zien en zien' een bijzonder mooie voorstelling geworden. Sara De Roo en Guy Dermul staan op een zo goed als leeg speelvlak. Ze hebben elke overbodige beweging uit hun vertolking geschrapt. Het podium wordt gekleurd door de tastbare spanning die tussen hun lijven vibreert.

Hun lezing geeft de tekst een bijna onverdraaglijke helderheid, tegelijkertijd betrokken en afstandelijk. Uit alles spreekt de angst om opnieuw in dezelfde val te trappen. Om met één woord een mijnenveld te creëren. Om de broze troost die de tijd heeft gebracht, in één klap weer aan stukken te slaan.

Ze dwalen langs banaliteiten - het strijken van overhemden, herinneringen aan een zwembad - in voorzichtige concentrische cirkels om de hete brij heen. Om uiteindelijk elkaar heel even te vinden in een gedeelde onwaarheid, in de troost van de fictieve aanwezigheid van hun verloren kind.

De kale tekst van Rijnders, de uitstekende acteursprestaties, de sprekende aanwezigheid van de muzikant: alles is op een zodanig intelligente en heldere manier op elkaar afgestemd, dat je als toeschouwer moeiteloos in de hoofden van de personages verdwijnt. Om, door hun hoofden, in je eigen hersenspinsels binnen te kijken.

'Zien en zien' is een van die zeldzame theatermomenten dat de voorstelling speciaal voor jou lijkt te zijn gemaakt. Puur genieten.

De Standaard, Elke Van Campenhout, 18 december 2003

Nederlands