Is zwijgen wel goud?

Hoe vrij zijn we of laten we onszelf toe dat te zijn? De novelle Wir töten Stella van de Oostenrijkse schrijfster Marlen Haushofer mag dan dateren uit 1958 - een periode dat vrouwen nog niet zo gemakkelijk weg konden bij hun man - ze toont vooral hoe moeilijk het is om mentaal los te komen. Actrice Natali Broods (STAN) bewerkte de tekst voor theater en speelt daarmee voor het eerst een monoloog.

Het einde weggeven

Meisje wordt opgenomen in gezin, heeft een affaire met man des huizes, vrouw doet alsof ze niets ziet, meisje springt vertwijfeld voor een vrachtwagen. Wie naar de monoloog Het was zonder twijfel een ongeluk gaat zien, krijgt meteen plot en afwikkeling cadeau. Want niet het verhaal maar de onderliggende gevoelens vormen hier de inzet.

In tegenstelling tot het boek Wir töten Stella geeft actrice Natali Broods haar monoloog dan ook een suggestievere titel mee. Hoe schuldig zijn we als we passief toekijken? Broods vertolkt de vrouw die na het 'ongeluk' worstelt met wroeging, maar toch het leven verder zijn beloop laat. Gelaten ziet ze naar een vogeljong in de lindeboom dat vergeefs piept om zijn moeder. Ze zal ook nu weer niet ingrijpen. Ze staat erbij en kijkt ernaar.

Afstandelijk-persoonlijk

Evenzo neutraal afstandelijk vertelt Broods, alsof de woorden van haar vel afglijden. Onverschillig, gelaten. Maar ook met zelfspot wanneer ze droogjes stelt: "Een vrouw van boven de dertig zou niet meer mogen lijden want dat doet haar uiterlijk geen goed". De interpuncties liggen niet in de tekst, maar bij de bizarre lichtwissels en vervreemdende choreografieën die de toeschouwer uit het inleven/meeleven met een verhaaltje trekken. Alsof Broods wil zeggen: "Nee ge zult hier niet luisteren naar een verhaaltje, ge zult luisteren naar mijn verhaal."

Als een lappenpop glijdt ze op de grond: is haar personage niet bij machte haar gevoelens uit te drukken, dan laat Broods haar eigen emoties de vrije loop in bewegingen en duikt zo onder dat stille water waar het kolkt. Waar een cover van Chris Isaaks Wicked Game fluisterend begint om uit te monden in een schreeuwpartij. De binnenkant wordt naar buiten gekeerd. Niet dat het mag baten: op het eind is de vrouw nog altijd even geblokkeerd en staat Broods vastgeklemd tussen de twee sofa's op scène. Het vogeljong in de boom is verdwenen, dood wellicht. Zonder twijfel een ongeluk.

Knack en Knack blogt, Liv Laveyne, 10 en 12 oktober 2007

Nederlands